बांभोरीजवळ गिरणा नदीला गटाराचे स्वरूप; दूषित सांडपाणी थेट नदीपात्रात!
बेसुमार वाळूउपसा आणि प्रदूषणामुळे नदीच्या अस्तित्वावर संकट; ग्रामस्थांच्या आरोग्याचा प्रश्न ऐरणीवर, प्रशासनाच्या ठोस कारवाईची मागणी
एरंडोल तालुका | ग्रामीण प्रतिनिधी
जळगाव शहरातील गटारांचे दूषित सांडपाणी नाल्याद्वारे बांभोरीजवळील गिरणा नदीपात्रात थेट जमा होत असल्याचा आरोप होत आहे. यामुळे एकेकाळी परिसरासाठी जीवनदायिनी ठरलेली गिरणा नदी प्रदूषणाच्या विळख्यात सापडल्याची चिंता व्यक्त केली जात आहे. नदीकाठच्या गावांमध्ये पिण्याच्या पाण्यासाठी विहिरींचा वापर होत असल्याने दूषित सांडपाण्याचा भूजलस्रोतांवर परिणाम होण्याची भीती ग्रामस्थांकडून व्यक्त होत आहे. दुसरीकडे, नदीपात्रातील कथित बेसुमार वाळूउपशामुळेही नदीच्या नैसर्गिक रचनेला धोका निर्माण होत असल्याचे सांगितले जात आहे.
नदीपात्रात सांडपाणी; आरोग्याच्या चिंतेत वाढ
गिरणा नदी ही परिसरातील शेती, पाणीपुरवठा आणि नदीकाठच्या गावांच्या दैनंदिन जीवनासाठी महत्त्वाची आहे. मात्र, जळगाव शहरातील सांडपाणी थेट नदीपात्रात जमा होत असल्याच्या तक्रारींमुळे नदीच्या पाण्याच्या गुणवत्तेबाबत प्रश्न निर्माण झाले आहेत.
सांडपाण्यावर योग्य प्रक्रिया करून त्याची सुरक्षित विल्हेवाट लावणे आवश्यक असताना, ते नदीत मिसळत असल्यास जलप्रदूषणाचा धोका वाढू शकतो. नदीकाठच्या गावांतील पाणीपुरवठा विहिरींच्या पाण्याच्या गुणवत्तेवरही परिणाम होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. याबाबत प्रत्यक्ष परिस्थिती स्पष्ट करण्यासाठी नदीतील पाणी आणि संबंधित विहिरींमधील पाण्याचे नमुने तपासणे आवश्यक आहे.
वाळूउपशामुळे नदीच्या नैसर्गिक रचनेला धोका?
गिरणा नदीच्या समस्येत सांडपाणी प्रदूषणाबरोबरच वाळूउपशाच्या तक्रारींचीही भर पडली आहे. गेल्या अनेक वर्षांपासून नदीपात्रात आणि नदीकाठच्या परिसरात मोठ्या प्रमाणावर वाळूउपसा होत असल्याचा दावा करण्यात येत आहे. काही ठिकाणी यंत्रांच्या साहाय्याने वाळू काढली जात असल्याच्या तक्रारीही आहेत.
अनियंत्रित किंवा अनधिकृत वाळूउपशामुळे नदीपात्राची खोली, प्रवाहाची दिशा आणि नदीकाठची स्थिरता यांवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे नदीपात्रातील उत्खननाची प्रत्यक्ष पाहणी करून त्याची कायदेशीर स्थिती तपासणे आवश्यक आहे. सांडपाणी प्रदूषण आणि वाळूउपशाच्या तक्रारींची स्वतंत्रपणे चौकशी करून संबंधित यंत्रणांनी वस्तुस्थिती स्पष्ट करावी, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.
प्रदूषण नियंत्रणासाठी समन्वित कारवाईची गरज
गिरणा नदीचे संरक्षण करण्यासाठी महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळ, महसूल विभाग, पोलीस प्रशासन आणि संबंधित स्थानिक स्वराज्य संस्थांनी समन्वयाने काम करण्याची गरज आहे. नदीपात्रात सांडपाणी सोडणाऱ्या वाहिन्यांची तपासणी करून त्यावर योग्य प्रक्रिया करण्याची व्यवस्था करणे आवश्यक आहे. तसेच, नदीतील पाण्याची गुणवत्ता नियमितपणे तपासणे आणि अनधिकृत वाळूउपसा आढळल्यास नियमानुसार कारवाई करणे गरजेचे आहे.
नदीकाठच्या गावांना पाणीपुरवठा करणाऱ्या विहिरींच्या पाण्याचीही तपासणी करण्यात यावी. सांडपाण्याची कायमस्वरूपी विल्हेवाट, प्रदूषणावर नियंत्रण आणि नदीपात्रातील उत्खननावर देखरेख या उपाययोजनांची प्रभावी अंमलबजावणी झाल्यास गिरणा नदीचे पर्यावरणीय संतुलन जपण्यास मदत होऊ शकते.
“वारंवार पत्रव्यवहार करूनही प्रश्न कायम”
सचिन बिर्हाडे, माजी सरपंच, बांभोरी : “जळगाव शहरातील गटारांचे दूषित पाणी नाल्याद्वारे बांभोरीजवळ गिरणा नदीपात्रात थेट जमा होत असल्याने नदीकाठच्या ग्रामस्थांच्या आरोग्याचा प्रश्न निर्माण झाला आहे. या संदर्भात संबंधित विभागांना वेळोवेळी पत्रव्यवहार करण्यात आला आहे. मात्र, या समस्येकडे दुर्लक्ष होत असल्याची ग्रामस्थांची भावना आहे. त्यामुळे नागरिकांच्या आरोग्याबाबत चिंता वाढली आहे.”
गिरणा नदीच्या संरक्षणासाठी ठोस पावले कधी?
गिरणा नदी ही केवळ पाण्याचा स्रोत नसून परिसराच्या शेतीचा, पर्यावरणाचा आणि जनजीवनाचा आधार आहे. त्यामुळे नदीचे प्रदूषण रोखणे, सांडपाण्यावर प्रक्रिया करणे, पाण्याच्या गुणवत्तेची तपासणी करणे आणि वाळूउपशावर नियंत्रण ठेवणे या बाबींना प्राधान्य देणे आवश्यक आहे.
बांभोरीजवळील नदीपात्रात सांडपाणी जमा होत असल्याच्या तक्रारींची संबंधित प्रशासनाने प्रत्यक्ष पाहणी करून दखल घ्यावी आणि कायमस्वरूपी उपाययोजना कराव्यात, अशी मागणी पुढे येत आहे. आता संबंधित यंत्रणा या प्रश्नावर कोणती ठोस पावले उचलतात, याकडे नदीकाठच्या ग्रामस्थांचे लक्ष लागले आहे.
