वाहनधारकांची मोठी तारांबळ; मोजक्या पंपांवर ३ ते ४ तासांच्या लांबच लांब रांगा
धाराशिव/हिंगोली : महाराष्ट्रातील मराठवाडा विभागात, विशेषतः धाराशिव आणि हिंगोली जिल्ह्यांत मागील ४८ तासांपासून पेट्रोल आणि डिझेलचा तीव्र तुटवडा जाणवत आहे. अनेक पेट्रोल पंपांवर ‘नो स्टॉक’चे फलक झळकल्याने वाहनधारकांची मोठी तारांबळ उडाली आहे. सुरू असलेल्या मोजक्या पंपांवर ३ ते ४ तासांच्या लांबच लांब रांगा पाहायला मिळत आहेत.
मे महिना हा खरीपपूर्व मशागतीचा काळ असल्याने शेतकरी ट्रॅक्टरसाठी डिझेलच्या शोधात आहेत. मात्र, डिझेल उपलब्ध नसल्याने पेरणीपूर्व कामे ठप्प होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. तसेच, मालवाहू ट्रक आणि खाजगी ट्रॅव्हल्सची वाहतूकही विस्कळीत झाली असून जीवनावश्यक वस्तूंच्या पुरवठ्यावर याचा परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
महाराष्ट्राची रोजची गरज आणि पुरवठा स्थिती
सरकारी आकडेवारी आणि ऑईल मार्केटिंग कंपन्यांच्या ताज्या अहवालानुसार –
* एमएसआरटीसी (एस.टी.) गरज: महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाला (एस.टी.) दररोज सुमारे १०.८७ लाख लिटर डिझेलची आवश्यकता असते.
* प्राधान्यक्रम: केंद्र सरकारच्या धोरणानुसार, सध्याच्या मर्यादित पुरवठ्यामुळे प्रथम संरक्षण दल, त्यानंतर रेल्वे आणि तिसऱ्या क्रमांकावर राज्य परिवहन यांना इंधन पुरवठ्यात प्राधान्य दिले जात आहे. यामुळे किरकोळ विक्री करणाऱ्या पंपांना होणारा पुरवठा घटला आहे.
* तूट: ग्रामीण भागात मागणीच्या तुलनेत केवळ ६०% ते ७०% पुरवठा होत असल्याचे पंप चालकांचे म्हणणे आहे.
राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्थिती
देशातील इंधन स्थितीचा आढावा घेतल्यास खालील वस्तुनिष्ठ बाबी समोर येतात –
घटक | सद्यस्थिती (मे २०२६)
* देशाचा इंधन साठा | भारताकडे सध्या सुमारे ९ ते १० दिवसांचा ‘बफर स्टॉक’ उपलब्ध आहे.
* आयात अवलंबित्व | भारताची कच्चे तेल आयात अवलंबित्व ८८.७% इतके उच्चांकी आहे. (आर्थिक वर्ष २०२५-२६)
* जागतिक परिणाम | पश्चिम आशियातील तणावामुळे जागतिक पुरवठा साखळी विस्कळीत झाली असून ‘फ्रीट’ (मालवाहतूक) खर्च वाढला आहे.
* इतर राज्ये | मध्य प्रदेश आणि राजस्थानच्या सीमावर्ती भागातही पुरवठ्यात काही प्रमाणात विलंब नोंदवला गेला आहे, मात्र मुंबई-पुण्यासारख्या मेट्रो शहरात स्थिती सध्या स्थिर आहे.
वस्तुस्थिती काय आहे?
* टंचाईचे कारण: ही टंचाई इंधनाच्या कायमस्वरूपी कमतरतेमुळे नसून, जागतिक युद्धजन्य परिस्थितीमुळे निर्माण झालेली ‘लॉजिस्टिक आणि सप्लाय चेन डिस्कनेक्ट’ आहे.
* शासकीय पाऊल: महाराष्ट्र राज्य परिवहन विभागाने पुढील दोन महिन्यांसाठी डिझेलचा कोटा सुरक्षित केला असला तरी, खाजगी पंपांसाठीचा पुरवठा सुरळीत होण्यास पुढील ५ ते ६ दिवस लागण्याची शक्यता आहे.
* अफवांवर विश्वास ठेवू नका: देशभर इंधन संपले आहे, अशा अफवा चुकीच्या आहेत. केवळ ग्रामीण भागातील वितरण साखळीत तात्पुरता अडथळा निर्माण झाला आहे. एकूणच, सध्या धाराशिव आणि हिंगोलीतील स्थिती गंभीर असली तरी प्रशासनाने तेल कंपन्यांशी संपर्क साधून अतिरिक्त टँकर्सची मागणी केली आहे. नागरिकांनी पॅनिक बाइंग (गरजेपेक्षा जास्त साठा) टाळण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
