एक लाख दुर्मिळ विदेशी झुरळे जप्त; देशाच्या इतिहासातील सर्वात मोठी जैव-सुरक्षा कारवाई
कॅनबेरा (ऑस्ट्रेलिया) : ऑस्ट्रेलियाच्या सीमा सुरक्षा यंत्रणेने आंतरराष्ट्रीय तस्करांच्या मोठ्या रॅकेटचा पर्दाफाश करत तब्बल एक लाख जिवंत आणि दुर्मिळ झुरळे जप्त केली आहेत. विदेशी कीटकांच्या बेकायदेशीर आयातीविरोधातील ही कारवाई ऑस्ट्रेलियाच्या इतिहासातील आतापर्यंतची सर्वात मोठी आणि विक्रमी मोहीम मानली जात आहे.
अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, जप्त करण्यात आलेल्या कीटकांमध्ये प्रामुख्याने ‘दुबिया कॉक्रोच’ (Dubia Cockroach) आणि ‘मादागास्कर हिंसिंग कॉक्रोच’ (Madagascar Hissing Cockroach) या दुर्मिळ व विदेशी प्रजातींचा समावेश आहे. यापैकी मादागास्कर हिंसिंग कॉक्रोच ही प्रजाती शिट्टीसारखा आवाज काढण्याच्या वैशिष्ट्यासाठी जगभर प्रसिद्ध आहे, तर दुबिया कॉक्रोच आकाराने मोठी असल्याने विदेशी प्राणीपालक आणि संग्राहकांमध्ये तिची मोठी मागणी आहे.
ऑस्ट्रेलियामध्ये जैव-सुरक्षा आणि पर्यावरण संरक्षणासंदर्भात अत्यंत कडक नियम लागू आहेत. देशातील स्थानिक वन्यजीव, शेती आणि परिसंस्थेचे संरक्षण करण्यासाठी परदेशी प्राणी, कीटक किंवा वनस्पतींच्या आयातीवर कठोर नियंत्रण ठेवले जाते. त्यामुळे या विदेशी झुरळांची मोठ्या प्रमाणावर होणारी तस्करी प्रशासनासाठी गंभीर चिंतेचा विषय ठरली होती.
सीमा सुरक्षा विभागाच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, हे कीटक देशात पसरल्यास स्थानिक जैवविविधतेला धोका निर्माण होऊ शकतो. तसेच कृषी क्षेत्रावरही त्याचा विपरीत परिणाम होण्याची शक्यता आहे. अनेक विदेशी प्रजाती स्थानिक पर्यावरणात वेगाने वाढतात आणि त्यामुळे नैसर्गिक संतुलन बिघडण्याचा धोका असतो.
प्राथमिक तपासात या प्रकरणामागे विदेशी कीटकांची आंतरराष्ट्रीय स्तरावर खरेदी-विक्री करणाऱ्या संघटित तस्करांच्या जाळ्याचा सहभाग असण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. सुरक्षा यंत्रणा या रॅकेटचे आंतरराष्ट्रीय संबंध, आर्थिक व्यवहार आणि तस्करीचे मार्ग यांचा सखोल तपास करत आहे.
अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले की, जप्त करण्यात आलेली सर्व झुरळे जैव-सुरक्षेच्या नियमांनुसार नष्ट करण्यात येणार आहेत. तसेच या प्रकरणात सहभागी असलेल्या संशयितांविरोधात कठोर कायदेशीर कारवाईची प्रक्रिया सुरू करण्यात आली आहे. या कारवाईमुळे ऑस्ट्रेलियाच्या सीमा सुरक्षा यंत्रणेची सतर्कता पुन्हा एकदा अधोरेखित झाली असून देशाच्या पर्यावरण आणि कृषी सुरक्षेसाठी जैव-सुरक्षा उपाययोजना किती महत्त्वाच्या आहेत, हे स्पष्ट झाले आहे.
