नशिराबाद (प्रतिनिधी):
नशिराबाद शहरात ‘स्वच्छ भारत अभियानाचा’ मोठ्या प्रमाणावर गाजावाजा केला जात असताना, प्रत्यक्ष जमिनीवर काम करणाऱ्या सफाई कामगारांच्या सुरक्षेचा मात्र पुरता बुरखा फाटला आहे. शहरात घंटागाडीवर कचरा गोळा करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना मूलभूत सुरक्षा साधनेही (सुरक्षा किट) पुरवली जात नसल्याचा धक्कादायक प्रकार समोर आला आहे.
नुकत्याच समोर आलेल्या या छायाचित्रांमध्ये स्पष्ट दिसत आहे की, राम पेठ चौक परिसरात नशिराबाद नगर परिषदेच्या घंटागाडीवर काम करणारा एक कर्मचारी कोणत्याही सुरक्षिततेशिवाय कचरा गोळा करत आहे. त्या कर्मचाऱ्याच्या हातात सुरक्षा ग्लोव्हज (हातमोजे) नाहीत आणि पायातही सुरक्षित गमबूट किंवा विशेष बूट दिसत नाहीत. नेहमीच्या साध्या कपड्यांवर आणि उघड्या हाताने हा कर्मचारी दररोज शहरातील ओला व सुका कचरा, काचा, आणि इतर घातक टाकाऊ वस्तू गोळा करत आहे.
कायद्यानुसार वर्षातून दोनदा किट देणे बंधनकारक!
सफाई कामगारांना सुरक्षा साधने न देणे हा केवळ निष्काळजीपणा नसून कायदेशीर गुन्हा आहे. *’घनकचरा व्यवस्थापन नियम, २०१६’ (Solid Waste Management Rules, 2016)* मधील कायदेशीर तरतुदींनुसार, कचरा गोळा करणाऱ्या आणि तो हाताळणाऱ्या प्रत्येक कामगाराला स्थानिक स्वराज्य संस्थेने (नगर परिषदेने) या संबंधित ठेकेदाराने *वर्षातून किमान दोन वेळा* संपूर्ण सुरक्षा किट (हातमोजे, मास्क, गमबूट आणि आवश्यक गणवेश) मोफत देणे बंधनकारक आहे.
तसेच *’हातघाईने मैला उचलण्यास प्रतिबंध आणि कोणतेही पुनर्वसन कायदा, २०१३’* आणि सर्वोच्च न्यायालयाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार कामगारांना पुरेशी सुरक्षा साधने न देता कचरा हाताळण्यास लावणे हा अजामीनपात्र गुन्हा ठरतो. मात्र, नशिराबादमध्ये या नियमांना केराची टोपली दाखवली जात आहे.
नगर परिषद की ठेकेदार? दोषी कोण?
जर कचरा संकलनाचे हे काम नगर परिषदेने एखाद्या खाजगी ठेकेदाराला दिले असेल, तर कामगारांना वर्षातून दोनदा सुरक्षा किट पुरवण्याची संपूर्ण जबाबदारी त्या ठेकेदाराची असते. मात्र, ठेकेदाराकडून नफ्यासाठी या नियमांचे सर्रास उल्लंघन होत आहे.
दूसरीकडे, ठेकेदार कायद्याचे पालन करत आहे की नाही, यावर देखरेख ठेवण्याची मुख्य जबाबदारी नशिराबाद नगर परिषदेची आहे. त्यामुळे ठेकेदाराच्या या मनमानी कारभाराकडे डोळेझाक करणाऱ्या नगर परिषदेच्या प्रशासकीय अधिकाऱ्यांची यात अक्षम्य चूक असल्याचे स्पष्ट होत आहे. पैशांची बचत करण्यासाठी गरीब कामगारांच्या जिवाशी खेळण्याचा हा प्रकार अत्यंत निंदनीय आहे.
नागरिकांमधून तीव्र संताप
कचरा गोळा करताना अनेकदा धारदार वस्तू, सुया किंवा संसर्गजन्य कचरा हाताला लागून कामगारांना गंभीर आजार किंवा संसर्ग होण्याची दाट शक्यता असते. “अशा परिस्थितीत जर या कर्मचाऱ्याच्या आरोग्याला काही बरे-वाईट झाले, तर त्याची जबाबदारी नगर परिषद घेणार की ठेकेदार?” असा संतप्त सवाल आता शहरातील सुजाण नागरिकांकडून विचारला जात आहे.
या गंभीर प्रकरणाची दखल घेऊन नशिराबाद नगर परिषदेच्या मुख्य अधिकाऱ्यांनी तात्काळ संबंधित ठेकेदारावर कायदेशीर कारवाई करावी आणि सर्व सफाई कामगारांना तात्काळ दर्जेदार सुरक्षा किट उपलब्ध करून द्यावे, अशी मागणी जोर धरत आहे.
