वनराई बंधाऱ्यासाठी महिलांचे श्रमदान; कुंडलमध्ये जलसंधारणाचा आदर्श!

प्रांजल महिला शेतकरी गटाचा पुढाकार; पाणी फाउंडेशनच्या मार्गदर्शनाखाली नाला खोलीकरण आणि बंधाऱ्याची उभारणी

धडगाव प्रतिनिधी :

पाण्याचे महत्त्व ओळखून जलसंधारणासाठी लोकसहभागातून प्रयत्न केले, तर गावाच्या पाणीटंचाईवर मात करण्याचा मार्ग सुकर होऊ शकतो, याचा प्रत्यय धडगाव तालुक्यातील कुंडल येथे आला. प्रांजल महिला शेतकरी गटाच्या पुढाकाराने आणि ग्रामस्थांच्या सहकार्याने १६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी श्रमदानातून नाला खोलीकरण व वनराई बंधाऱ्याची उभारणी करण्यात आली. पाणी फाउंडेशनच्या मार्गदर्शनाखाली राबविण्यात आलेल्या या उपक्रमातून महिलांनी जलसंधारणाच्या कामात सक्रिय सहभाग नोंदवत गावासमोर एक आदर्श निर्माण केला.

महिला, शेतकरी आणि तरुणांचा उत्स्फूर्त सहभाग

कुंडल येथे सकाळपासूनच महिला शेतकरी, पुरुष शेतकरी आणि तरुणांनी श्रमदानासाठी एकत्र येत जलसंधारणाच्या कामाला सुरुवात केली. नाल्यातील गाळ काढणे, दगड-माती गोळा करणे आणि पोत्यांची रचना करून वनराई बंधारा उभारणे, अशी कामे ग्रामस्थांनी स्वखर्चाने आणि स्वतःच्या श्रमातून पूर्ण केली.

पावसाचे वाहून जाणारे पाणी अडवून ते जमिनीत मुरविण्यासाठी वनराई बंधारे महत्त्वपूर्ण ठरतात. याच उद्देशाने ग्रामस्थांनी एकजुटीने काम करत नाला खोलीकरण आणि बंधारा निर्मितीचा उपक्रम राबविला. गावातील महिलांनी दाखविलेली कार्यतत्परता आणि सामूहिक सहभाग यामुळे परिसरात समाधानाचे वातावरण निर्माण झाले.

पाणी फाउंडेशनसह विविध यंत्रणांचे मार्गदर्शन

या उपक्रमाला पाणी फाउंडेशनचे गोपाल सर आणि स्वप्नील सर, कृषी मेंटर योगेश खर्डे, उमेद अभियानाचे मेंटर बळीराम पावरा, बीएमएमयूचे नाना पावरा आणि बीएमएफवायचे अशोक साळवे यांनी भेट दिली.

यावेळी उपस्थितांनी ग्रामस्थांना ‘पाणी अडवा, पाणी जिरवा’ या संकल्पनेचे महत्त्व समजावून सांगितले. जलसंधारणाच्या विविध उपाययोजना, पावसाच्या पाण्याचा प्रभावी वापर आणि भूजल पुनर्भरणासाठी लोकसहभागाची आवश्यकता याबाबत मार्गदर्शन करण्यात आले.

जलसंधारणातून शेतीला दिलासा मिळण्याची अपेक्षा

वनराई बंधाऱ्यामुळे पावसाचे पाणी काही काळ अडवून ते जमिनीत मुरण्यास मदत होईल. परिणामी, परिसरातील विहिरी आणि बोअरवेलच्या भूजल पातळीत सुधारणा होण्यास हातभार लागू शकतो. याचा लाभ शेतीसह पिण्याच्या पाण्याच्या उपलब्धतेसाठीही होईल, अशी अपेक्षा ग्रामस्थांनी व्यक्त केली.

पाणीटंचाई आणि अनिश्चित पावसाच्या पार्श्वभूमीवर कुंडल येथील महिलांनी पुढाकार घेऊन राबविलेला हा उपक्रम लोकसहभागातून जलसंधारणाचे काम उभे करण्याचा प्रेरणादायी प्रयत्न ठरला आहे. महिलांची संघटनशक्ती, ग्रामस्थांचे श्रमदान आणि विविध यंत्रणांचे मार्गदर्शन यांच्या समन्वयातून गावाच्या जलसमृद्धीकडे एक महत्त्वाचे पाऊल टाकण्यात आले.

‘महिलांची एकजूट संपूर्ण तालुक्यासाठी प्रेरणादायी’

 सरपंच मंगलाताई योगेश पाडवी

कुंडल गावच्या सरपंचांनी या श्रमदानात स्वतः सहभागी होत महिला गटाच्या पाठीवर कौतुकाची थाप मारली. “प्रांजल महिला शेतकरी गटाने दाखवलेले हे संघटन आणि कष्ट संपूर्ण धडगाव तालुक्यासाठी अत्यंत प्रेरणादायी आहेत. या वनराई बंधाऱ्यामुळे पावसाचे पाणी वाहून न जाता अडून राहील आणि परिसरातील भूजल पातळी वाढण्यास मोठी मदत होईल,” असा विश्वास सरपंचांनी व्यक्त केला.
या वनराई बंधाऱ्यामुळे गावातील शेतीसाठी आणि पिण्याच्या पाण्यासाठी मोठा दिलासा मिळणार आहे. पावसाचे पाणी साचून राहिल्याने ते शेतात व जमिनीत मुरेल, ज्यामुळे परिसरातील विहिरी व बोअरवेलची पाणी पातळी वाढेल, असा विश्वास गावकऱ्यांनी व्यक्त केला.