ग्रामपंचायतीने अख्ख्या गावाला दिला दिवाळी बोनस; देशातील पहिलीच ग्रामपंचायत!
साताऱ्यातील मान्याचीवाडीचा अनोखा उपक्रम; घरपट्टी-पाणीपट्टी वजा करून उर्वरित निधी ग्रामस्थांना रोख स्वरूपात वाटप
भुसावळ | संघरत्न सपकाळे
दिवाळी म्हटली की नोकरदारांना बोनसची अपेक्षा असते. खासगी कंपन्यांकडून कर्मचाऱ्यांना आकर्षक भेटवस्तू, महागडी गॅझेट्स किंवा पगाराइतकी बोनसची रक्कम दिली जाते. मात्र, एखाद्या ग्रामपंचायतीनेच संपूर्ण गावातील ग्रामस्थांना दिवाळी बोनस दिल्याचे कधी ऐकले आहे का? महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्याच्या पाटण तालुक्यातील मान्याचीवाडी ग्रामपंचायतीने असा अनोखा उपक्रम राबवून सर्वांचे लक्ष वेधून घेतले आहे.
दिवाळीच्या निमित्ताने मान्याचीवाडी ग्रामपंचायतीने चक्क गावातील ग्रामस्थांना बोनस देण्याचा निर्णय घेतला. गावाच्या विकासासाठी लोकसहभागातून निधी उभारण्याचा आदर्श निर्माण करणाऱ्या या ग्रामपंचायतीने आर्थिक नियोजनातून ग्रामस्थांची दिवाळीही गोड केली आहे.
ग्रामपंचायतीच्या निधीतून ग्रामस्थांना बोनस
ग्रामपंचायतीने उभारलेल्या निधीतून घरपट्टी, पाणीपट्टी आणि इतर करांची रक्कम वजा करण्यात आली. त्यानंतर उर्वरित रक्कम खातेदार ग्रामस्थांना रोख स्वरूपात वाटप करण्यात आली. गावाच्या विकासासाठी उभारलेल्या निधीचा ग्रामस्थांनाही लाभ मिळावा, या भूमिकेतून हा उपक्रम राबविण्यात आला.
८३ पुरस्कारांची कमाई; बक्षिसांच्या रकमेचे नियोजन
मान्याचीवाडी ग्रामपंचायतीने शासनाचे तब्बल ८३ पुरस्कार मिळविले असून, त्यातून कोट्यवधी रुपयांची बक्षिसे प्राप्त केली आहेत. या पुरस्कारांच्या रकमांचे नियोजन आणि गावकऱ्यांनी उभारलेल्या निधीच्या माध्यमातून दिवाळी बोनस देण्यात आल्याचे सांगितले जाते. ग्रामविकासासाठी मिळालेल्या पुरस्कारांच्या रकमेचा उपयोग ग्रामस्थांच्या हितासाठी करण्याचा हा उपक्रम विशेष ठरत आहे.
४२१ लोकसंख्या, ९८ कुटुंबांचे गाव
मान्याचीवाडी गावाची लोकसंख्या अवघी ४२१ असून, येथे ९८ कुटुंबे वास्तव्यास आहेत. पाटण तालुक्यातील हे गाव ग्रामविकासाच्या विविध उपक्रमांमुळे अभ्यासकेंद्र म्हणून ओळखले जाते. संपूर्ण गावाला दिवाळी बोनस देणारी देशातील पहिली ग्रामपंचायत असल्याचा दावा या उपक्रमाच्या निमित्ताने केला जात आहे. ग्रामपंचायतीच्या या अभिनव संकल्पनेचे राज्यभर कौतुक होत आहे.
राष्ट्रपतींच्या हस्ते सर्वोत्तम पंचायत पुरस्कार
२०२४ मध्ये भारताच्या राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांच्या हस्ते मान्याचीवाडी ग्रामपंचायतीला सर्वोत्तम पंचायत पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले होते. या राष्ट्रीय पुरस्कारासोबत गावाला तब्बल दीड कोटी रुपयांचे पारितोषिक मिळाले होते. ग्रामविकासाच्या कामातून राष्ट्रीय स्तरावर ठसा उमटविणाऱ्या मान्याचीवाडीने आता ग्रामस्थांना दिवाळी बोनस देत आणखी एका अभिनव उपक्रमाची भर घातली आहे.
ग्रामविकास म्हणजे केवळ रस्ते, पाणी आणि पायाभूत सुविधा उभारणे नव्हे, तर गावाच्या प्रगतीचा लाभ ग्रामस्थांपर्यंत पोहोचविणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. मान्याचीवाडी ग्रामपंचायतीच्या या उपक्रमातून लोकसहभाग, आर्थिक नियोजन आणि ग्रामस्थांप्रती असलेली बांधिलकी अधोरेखित झाली आहे.
