शिक्षक बदली प्रक्रियेचा ‘पवित्र पोर्टल’ भरतीवर परिणाम; २०२५-२६ मधील रिक्त जागांचे गणित बदलण्याची शक्यता
बदल्या, रोस्टर अद्ययावतीकरण आणि अतिरिक्त शिक्षकांच्या समायोजनामुळे भरती प्रक्रियेला विलंब होण्याची शक्यता; ग्रामीण भागातील जागा वाढू शकतात
नागपूर | प्रतिनिधी : शंकर नागपुरे
राज्य शासनाच्या आगामी ‘पवित्र पोर्टल’ शिक्षक भरती २०२५-२६ प्रक्रियेची लाखो डी.एड., बी.एड. धारक आणि टीएआयटी (TAIT) उत्तीर्ण उमेदवार आतुरतेने वाट पाहत आहेत. मात्र, शिक्षक भरतीपूर्वी प्रस्तावित जिल्हांतर्गत आणि आंतरजिल्हा बदली प्रक्रिया राबविण्यात आल्यास भरतीतील रिक्त जागांचे संपूर्ण गणित बदलण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे भरतीच्या वेळापत्रकासह जागांच्या संख्येवरही परिणाम होऊ शकतो, अशी चर्चा शिक्षण क्षेत्रात सुरू आहे.
‘सीट मॅट्रिक्स’ बदलण्याची शक्यता
नियमानुसार कोणतीही नवीन शिक्षक भरती सुरू करण्यापूर्वी शिक्षण विभागाला राज्यातील सर्व शाळांमधील रिक्त पदांचा अचूक ‘सीट मॅट्रिक्स’ तयार करून जाहीर करावा लागतो. मात्र, बदली प्रक्रिया आधी झाल्यास अनेक शिक्षक एका शाळेतून दुसऱ्या शाळेत किंवा एका जिल्ह्यातून दुसऱ्या जिल्ह्यात बदलीने जातील. त्यामुळे कोणत्या शाळेत किती आणि कोणत्या विषयाच्या जागा रिक्त आहेत, यामध्ये मोठा बदल होणार आहे. परिणामी, बदली प्रक्रिया पूर्ण झाल्याशिवाय पवित्र पोर्टलवर अंतिम रिक्त जागा प्रसिद्ध करणे प्रशासनासाठी शक्य होणार नाही.
रोस्टर अद्ययावत करणे ठरणार महत्त्वाचे
शिक्षकांच्या बदल्यांमुळे जिल्हानिहाय आणि प्रवर्गनिहाय बिंदुनामावली (Roster) देखील बदलते. अनुसूचित जाती, अनुसूचित जमाती, इतर मागासवर्गीय आणि खुल्या प्रवर्गासाठी किती जागा राखीव ठेवायच्या, याचा नव्याने आढावा घ्यावा लागतो. ही प्रक्रिया पूर्ण होण्यासाठी अतिरिक्त वेळ लागू शकतो. त्यामुळे शिक्षक भरतीची जाहिरात अपेक्षेपेक्षा उशिरा प्रसिद्ध होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
अतिरिक्त शिक्षकांचे समायोजन ठरणार निर्णायक
संचमान्यतेनुसार ज्या शाळांमध्ये विद्यार्थी संख्या कमी झाल्याने शिक्षक ‘अतिरिक्त’ (Surplus) ठरतात, त्यांचे प्रथम रिक्त पदांवर समायोजन करणे बंधनकारक आहे. ही प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतरच उर्वरित रिक्त जागांवर नवीन शिक्षकांची भरती करता येते. त्यामुळे अतिरिक्त शिक्षकांचे समायोजन पूर्ण झाल्यानंतरच भरतीसाठी उपलब्ध पदांची अंतिम संख्या निश्चित होईल. परिणामी, सध्या अपेक्षित असलेल्या काही जागा कमी होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
ग्रामीण भागात अधिक संधी
शिक्षण क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मते, बदली प्रक्रियेदरम्यान अनुभवी शिक्षक बहुधा शहरी किंवा सुविधायुक्त भागातील शाळांना प्राधान्य देतात. त्यामुळे ग्रामीण, दुर्गम आणि आदिवासी भागातील शाळांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर पदे रिक्त राहण्याची शक्यता असते. अशा परिस्थितीत पवित्र पोर्टल शिक्षक भरती २०२५-२६ मधून निवड होणाऱ्या नवोदित शिक्षकांना सुरुवातीची नियुक्ती ग्रामीण किंवा दुर्गम भागात मिळण्याची शक्यता अधिक राहील.
शिक्षक भरतीची अंतिम प्रक्रिया, रिक्त जागांची संख्या आणि भरतीचे वेळापत्रक हे शासनाच्या बदली प्रक्रियेच्या निर्णयावर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून राहणार असल्याने लाखो उमेदवारांचे लक्ष आता शिक्षण विभागाच्या पुढील निर्णयाकडे लागले आहे.
