बाळासाहेबांनंतर उद्धव ठाकरेंच्या नेतृत्वाखाली शिवसेनेची ‘हास्यजत्रा’ झाली!

‘सामना’चे माजी सहसंपादक सुरेंद्र मुळीक यांच्या आगामी ‘सुडाचे राजकारण’ पुस्तकातील दावे; घराणेशाही, वशिलेबाजी आणि पक्षांतर्गत नियुक्त्यांवर निशाणा

मुंबई :      विक्रांत पाटील

शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांच्या निधनानंतर शिवसेनेची संघटनात्मक घडी विस्कळीत होत गेली आणि पक्षाची ‘हास्यजत्रा’ झाली, असा दावा ज्येष्ठ पत्रकार आणि राजकीय विश्लेषक सुरेंद्र मुळीक यांनी केला आहे. शिवसेनेचे मुखपत्र असलेल्या दैनिक ‘सामना’मध्ये तब्बल २६ वर्षे सहसंपादक म्हणून काम केलेल्या मुळीक यांच्या आगामी ‘सुडाचे राजकारण’ या पुस्तकातील निरीक्षणांमुळे महाराष्ट्राच्या राजकीय वर्तुळात चर्चा रंगण्याची शक्यता आहे.

मुळीक यांनी उद्धव ठाकरे यांच्या नेतृत्वशैलीवर, पक्षातील घराणेशाहीवर, वशिलेबाजीवर आणि पदांच्या वाटपावर प्रश्न उपस्थित केले आहेत. हे दावे त्यांच्या आगामी पुस्तकातील असल्याने त्यांना मुळीक यांची वैयक्तिक निरीक्षणे आणि भूमिका म्हणून पाहणे महत्त्वाचे आहे.

‘बाळासाहेबांनी बसविलेली पक्षाची घडी विस्कळीत झाली’

सुरेंद्र मुळीक यांच्या मते, बाळासाहेब ठाकरे यांच्या पश्चात शिवसेना पक्षप्रमुख म्हणून उद्धव ठाकरे यांना पक्षाच्या संघटनात्मक कारभारावर अपेक्षित नियंत्रण ठेवता आले नाही. परिणामी, बाळासाहेबांनी उभी केलेली पक्षाची रचना हळूहळू विस्कळीत होत गेली, असे त्यांनी म्हटले आहे.

मुळीक यांच्या या भूमिकेला त्यांच्या पत्रकारितेच्या प्रदीर्घ अनुभवाची पार्श्वभूमी आहे. ३५ वर्षांच्या पत्रकारितेच्या कारकिर्दीत त्यांनी २६ वर्षे मुंबईतील प्रभादेवी येथील ‘सामना’च्या मुख्यालयात काम केले. सहसंपादक म्हणून निवृत्त झाल्यानंतर ते सध्या ‘वृत्तमानस’चे संपादक म्हणून कार्यरत आहेत.

‘सुडाचे राजकारण’ पुस्तकाचे ३० ऑक्टोबरला प्रकाशन

‘सुडाचे राजकारण’ या पुस्तकातून मुळीक यांनी राजकीय घडामोडींविषयीची निरीक्षणे आणि शिवसेनेतील अंतर्गत परिस्थितीबाबतचे दावे मांडल्याचे सांगितले जाते. काही निरीक्षणे बाळासाहेबांच्या काळातील शिवसैनिक म्हणून आलेल्या अनुभवांवर आधारित असल्याचे, तर काही पत्रकार म्हणून केलेल्या नोंदी असल्याचे त्यांनी नमूद केले आहे.

वृत्तमानस आणि डिंपल पब्लिकेशन्स यांच्या संयुक्त विद्यमाने या पुस्तकाचे प्रकाशन करण्यात येणार आहे. ३० ऑक्टोबर रोजी सायंकाळी ५.३० वाजता वांद्रे पूर्व येथील आयईएस स्कूलमध्ये हा सोहळा होणार आहे.

या कार्यक्रमाला मंत्री आशिष शेलार, शिवसेना नेते व खासदार संजय राऊत, माजी आमदार हितेंद्र ठाकूर आणि वसई-विरारचे महापौर अजीव पाटील प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित राहणार असल्याचे सांगण्यात आले आहे.

संजय राऊत यांना पुस्तक अर्पण

विशेष बाब म्हणजे सुरेंद्र मुळीक यांनी हे पुस्तक शिवसेना नेते आणि ‘सामना’चे कार्यकारी संपादक संजय राऊत यांना अर्पण केले आहे. अर्पणपत्रिकेत त्यांनी राऊत यांच्या लढाऊ वृत्तीचा उल्लेख करत त्यांच्याशी असलेल्या सुमारे ४० वर्षांच्या मैत्रीचा आणि वेळोवेळी मिळालेल्या आधाराचा संदर्भ दिला आहे.

शिवसेनेच्या राजकारणावर टीका करणारे पुस्तक राऊत यांना अर्पण करण्यात आल्याने या बाबीकडेही राजकीय वर्तुळाचे लक्ष लागले आहे.

घराणेशाही आणि वशिलेबाजीवर मुळीक यांची टीका

‘वशिलेबाजी थांबवा’ या पुस्तकातील प्रकरणात मुळीक यांनी शिवसेनेतील घराणेशाही आणि पदवाटपाच्या पद्धतीवर टीका केली आहे. बाळासाहेब ठाकरे यांनी घराणेशाहीला विरोध केल्याचा संदर्भ देत, पुढे पक्षातील नेते आणि पदाधिकाऱ्यांच्या कुटुंबीयांना संधी मिळू लागल्यानंतर सामान्य आणि निष्ठावान शिवसैनिकांमध्ये नाराजी वाढल्याचा दावा त्यांनी केला आहे.

उमेदवारी आणि संघटनात्मक पदांच्या वाटपात नेत्यांच्या नातेवाइकांना प्राधान्य दिले जात असल्याचे मुळीक यांचे म्हणणे आहे. काही व्यक्तींकडे एकाच वेळी अनेक पदे असणे आणि दीर्घकाळ पदांवर कायम राहणे, यावरही त्यांनी प्रश्न उपस्थित केले आहेत.

युवासेनेतील पदाधिकाऱ्यांच्या निवडीबाबतही त्यांनी आक्षेप नोंदवले आहेत. पक्षात नव्या कार्यकर्त्यांना आणि तरुणांना नेतृत्वाची संधी मिळण्याबाबत अधिक गांभीर्याने विचार करण्याची गरज असल्याचे त्यांचे मत आहे.

आदेश बांदेकर यांच्या भूमिकेवरही प्रश्न

शिवसेनेच्या जाहीर सभांमधील निवेदनाची जबाबदारी आणि आदेश बांदेकर यांना मिळालेल्या संधींचा संदर्भ देत मुळीक यांनी पक्षातील कार्यकर्त्यांना डावलले जात असल्याची टीका केली आहे.

दादर परिसरातील उमेदवारी, सिद्धिविनायक मंदिराचे अध्यक्षपद आणि सभांमधील निवेदनाची जबाबदारी या मुद्द्यांचा उल्लेख करत त्यांनी पक्षात दीर्घकाळ काम करणाऱ्या शिवसैनिकांना पुरेशी संधी मिळते का, असा प्रश्न उपस्थित केला आहे. नव्या पिढीला पक्षाकडे आकर्षित करायचे असेल, तर स्थानिक कार्यकर्त्यांच्या क्षमतेचा विचार करणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी म्हटले आहे.

एका नियुक्तीच्या अनुभवातून शाखेपासून दुरावा

मुळीक यांनी आपल्या शिवसेनेतील सुरुवातीच्या प्रवासाचाही पुस्तकात उल्लेख केला आहे. १९७८ मध्ये वयाच्या १८व्या वर्षी ते शिवसेना शाखा क्रमांक ८२ चे सदस्य झाले होते. १९८५ च्या मुंबई महापालिका निवडणुकीत सांताक्रूझमधील प्रभात कॉलनी परिसरात शिवसेनेचे विनायक राऊत यांच्या विजयासाठी आपण महत्त्वाची भूमिका बजावल्याचे त्यांनी नमूद केले आहे.

मुळीक यांच्या म्हणण्यानुसार, त्यांना उपशाखाप्रमुख करण्याबाबत दिलेला शब्द पाळण्यात आला नाही. त्याऐवजी अन्य व्यक्तीची नियुक्ती झाल्याने नाराज होऊन त्यांनी शिवसेनेच्या शाखेत जाणे बंद केले. मात्र, पक्षाच्या निवडणूक प्रचारात आपण सक्रिय राहिल्याचे त्यांनी म्हटले आहे.

२००५ मध्ये वांद्रे येथे मुंबईतील शिक्षकांचा परिसंवाद आयोजित केला होता. या कार्यक्रमाच्या समारोपाला उद्धव ठाकरे आणि संजय राऊत उपस्थित होते. त्यानंतर शिक्षक मतदारसंघाची तयारी करण्यास सांगण्यात आले; मात्र पुढे त्याबाबत काहीच घडले नाही, असे मुळीक यांनी नमूद केले आहे.

तसेच, १९९५ मध्ये नारायण राणे यांनी सावंतवाडी विधानसभा मतदारसंघातून उमेदवारी देण्याबाबत तयारी दर्शविल्याची चर्चा होती; मात्र तेही प्रत्यक्षात आले नाही, असा उल्लेख त्यांनी केला आहे.

पुस्तकातील दाव्यांमुळे राजकीय चर्चेला उधाण येण्याची शक्यता

माधव गडकरी, अरुण टिकेकर, ह. मो. मराठे, चंद्रशेखर वाघ आणि संजय राऊत यांच्यासोबत काम करताना पत्रकारितेचे धडे घेतल्याचे मुळीक सांगतात. दीर्घ पत्रकारितेचा अनुभव आणि शिवसेनेशी असलेली जुनी नाळ यामुळे त्यांच्या पुस्तकातील निरीक्षणांकडे राजकीय वर्तुळाचे लक्ष लागले आहे.

महाराष्ट्राच्या राजकारणात पक्षफुटी, नेतृत्व, घराणेशाही आणि संघटनात्मक निष्ठा हे मुद्दे सातत्याने चर्चेत असताना ‘सुडाचे राजकारण’ या पुस्तकातील दावे कोणत्या नव्या चर्चेला जन्म देतात, हे प्रकाशनानंतर स्पष्ट होईल.