महावितरणच्या तांत्रिक कामांत अनधिकृत व्यक्तींना बंदी; नियमभंग करणाऱ्यांवर कडक कारवाईचे निर्देश

खासगी व्यक्तींकडून धोकादायक विद्युत कामे करून घेण्यास मनाई; संबंधित अधिकारी-कर्मचाऱ्यांवर जबाबदारी निश्चित करण्याचे निर्देश

पारोळा/सुरेश पाटोळे (प्रतिनिधी) :
महावितरणच्या तांत्रिक कामांमध्ये अनधिकृत अथवा खासगी व्यक्तींचा वापर करण्यास प्रतिबंध घालण्याबाबत २४ सप्टेंबर २०२६ रोजी परिपत्रक जारी करण्यात आल्याची माहिती समोर आली आहे. ग्राहक तसेच विद्युत कामांमध्ये सहभागी कर्मचाऱ्यांची सुरक्षा लक्षात घेऊन तांत्रिक कामे अधिकृत व प्रशिक्षित कर्मचाऱ्यांकडूनच करून घेण्यावर भर देण्यात आल्याचे या परिपत्रकात नमूद असल्याचे सांगण्यात येत आहे.

महावितरणच्या विविध कार्यालयांच्या कार्यक्षेत्रात रोहित्र बदलणे, डीओ फ्यूज बसवणे, उच्च व लघुदाब वाहिन्यांवरील कामे, वाहिनीतील बिघाड दुरुस्त करणे, मीटर काढणे अथवा बसवणे यांसारखी विद्युत कामे केली जातात. अशा धोकादायक कामांसाठी अनधिकृत व्यक्तींचा वापर केल्यास सुरक्षेचा गंभीर प्रश्न निर्माण होऊ शकतो.

अनधिकृत व्यक्तींकडून काम करून घेण्यास मनाई

परिपत्रकानुसार, महावितरणच्या तांत्रिक कामांसाठी कोणत्याही अनधिकृत अथवा खासगी व्यक्तीची मदत घेऊ नये, असे निर्देश देण्यात आल्याचे सांगण्यात आले आहे. तांत्रिक स्वरूपाची कामे अधिकृत, प्रशिक्षित आणि आवश्यक पात्रता असलेल्या कर्मचाऱ्यांकडूनच करून घेण्यावर भर देण्यात आला आहे.

महावितरणच्या संकेतस्थळावरही अनधिकृत व्यक्तींकडून विद्युत वायरिंगची कामे करून घेऊ नयेत, असा ग्राहक सुरक्षेशी संबंधित इशारा देण्यात आला आहे.

नियमभंग करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांवर शिस्तभंगाची कारवाई

परिपत्रकात नमूद केल्याप्रमाणे, क्षेत्रीय स्तरावर एखादा अधिकारी किंवा कर्मचारी अनधिकृत व्यक्तीकडून तांत्रिक काम करून घेताना आढळल्यास त्याची गंभीरपणे दखल घेण्यात येणार आहे. अशा प्रकाराला गंभीर गैरवर्तन मानून संबंधित कर्मचाऱ्यावर विभागीय चौकशीसह कठोर शिस्तभंगाची कारवाई करण्याची तरतूद असल्याचे सांगण्यात आले आहे.

तसेच, संबंधित उपविभागात अशा प्रकारची घटना घडल्यास उपकार्यकारी अभियंता आणि कार्यकारी अभियंता यांच्या जबाबदारीचाही विचार करण्यात येणार असल्याचे परिपत्रकात नमूद असल्याची माहिती आहे.

अपघात झाल्यास जबाबदारीचा प्रश्न गंभीर

अनधिकृत व्यक्तीकडून विद्युत काम करून घेताना अपघात अथवा जीवितहानी झाल्यास संबंधित अधिकारी-कर्मचाऱ्यांची जबाबदारी निश्चित होण्याचा प्रश्न निर्माण होऊ शकतो. विद्युत सुरक्षेबाबत केंद्रीय विद्युत प्राधिकरणाने (CEA) स्वतंत्र सुरक्षा नियमावली जारी केली आहे. सध्या CEA च्या संकेतस्थळावर Central Electricity Authority (Measures relating to Safety and Electric Supply) Regulations, 2023 उपलब्ध आहेत.

विद्युत सुरक्षा विषयक नियमांच्या अंमलबजावणीसाठी CEA च्या Chief Electrical Inspectorate विभागाला वैधानिक जबाबदाऱ्या देण्यात आल्या आहेत. त्यात विद्युत स्थापनेची तपासणी तसेच विद्युत अपघातांची चौकशी यांचा समावेश आहे.

वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना काटेकोर अंमलबजावणीचे निर्देश

परिपत्रकानुसार, सर्व मुख्य प्रादेशिक अधिकारी, मुख्य अभियंते आणि अधीक्षक अभियंत्यांनी आपल्या कार्यक्षेत्रात निर्देशांची तातडीने व काटेकोर अंमलबजावणी करावी, असे निर्देश देण्यात आल्याचे सांगण्यात आले आहे. तसेच संबंधित सूचना प्रादेशिक संचालक, मुख्य अभियंते, अधीक्षक अभियंते आणि सुरक्षा व अंमलबजावणीशी संबंधित अधिकाऱ्यांना पाठविण्यात आल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.

महावितरणच्या अधिकृत संकेतस्थळावर सप्टेंबर २०२६ मधील विविध अधिकृत घोषणा व निविदा प्रसिद्ध झालेल्या दिसतात; मात्र या विशिष्ट २४ सप्टेंबरच्या परिपत्रकाची सार्वजनिक नोंद उपलब्ध शोधपरिणामांत स्पष्टपणे आढळली नाही. त्यामुळे परिपत्रकाची मूळ प्रत सार्वजनिक झाल्यानंतर त्यातील कारवाईच्या अटींची अधिकृत पडताळणी करणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.

विद्युत कामांमध्ये सुरक्षेच्या नियमांचे काटेकोर पालन व्हावे आणि अनधिकृत व्यक्तींच्या सहभागामुळे होणारे संभाव्य अपघात टाळले जावेत, यासाठी या निर्देशांची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी कितपत होते, याकडे ग्राहक व नागरिकांचे लक्ष लागले आहे.