सेवा संकल्प अभियानातून विद्यार्थ्यांना ज्ञान, विज्ञान आणि संस्कारांची शिदोरी

बोरअजंटी आश्रमशाळेत प्रोजेक्टर भेट, सूर्यमालेचा अभ्यास, महात्मा फुले यांच्या विचारांची ओळख आणि स्वच्छता अभियान; शिक्षणासोबत सामाजिक बांधिलकीचा संदेश

चोपडा | प्रतिनिधी राहुल पाटील : विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण विकास साधण्यासाठी शिक्षणासोबत वैज्ञानिक दृष्टिकोन, सामाजिक समता, श्रमप्रतिष्ठा आणि स्वच्छतेचे संस्कार रुजविणे आवश्यक आहे. याच उद्देशाने धनाजी नाना चौधरी आदिवासी सेवा मंडळ, सत्रासेन संचलित अनुदानित प्राथमिक, माध्यमिक व उच्च माध्यमिक आश्रमशाळा, बोरअजंटी, ता. चोपडा येथे ‘सेवा संकल्प अभियान’ अंतर्गत विविध शैक्षणिक, वैज्ञानिक आणि सामाजिक उपक्रम उत्साहात राबविण्यात आले.

या उपक्रमांमधून विद्यार्थ्यांना आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने ज्ञान मिळविण्याची संधी, अवकाशविश्वाची ओळख, महापुरुषांच्या विचारांतून सामाजिक परिवर्तनाची प्रेरणा आणि प्रत्यक्ष श्रमातून स्वच्छतेचे महत्त्व समजावून देण्यात आले.

शिक्षिकेच्या योगदानातून आधुनिक शिक्षणाला चालना

विद्यार्थ्यांना आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून अभ्यासक्रमातील विषय अधिक सोप्या, रंजक आणि प्रभावी पद्धतीने समजावेत, या उद्देशाने शाळेतील प्राथमिक शिक्षिका श्रीमती सपना काशिराम पावरा यांनी शाळेला प्रोजेक्टर भेट दिला.

या प्रोजेक्टरमुळे विद्यार्थ्यांना दृकश्राव्य माध्यमातून विविध विषयांचा अभ्यास करता येणार आहे. पाठ्यपुस्तकातील माहितीबरोबरच चित्रे, दृश्ये आणि माहितीपटांच्या माध्यमातून शिकण्याची संधी उपलब्ध झाल्याने विद्यार्थ्यांच्या अध्ययन प्रक्रियेला नवी दिशा मिळणार आहे. त्यांच्या या विद्यार्थीहितैषी योगदानाबद्दल शाळेच्या वतीने आभार व्यक्त करण्यात आले.

सूर्यमालेच्या अभ्यासातून वैज्ञानिक दृष्टिकोन

प्रोजेक्टरच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना सूर्यमालेची माहिती दृकश्राव्य स्वरूपात दाखविण्यात आली. सूर्य, ग्रह, उपग्रह, पृथ्वीचे स्थान, विविध ग्रहांची वैशिष्ट्ये आणि अवकाशातील त्यांचे महत्त्व यांची माहिती विद्यार्थ्यांना देण्यात आली.

या उपक्रमामुळे विद्यार्थ्यांना अवकाशविश्वाची रंजक ओळख झाली. ग्रहांची रचना कशी आहे, पृथ्वीचे सूर्यमालेतील स्थान कोणते आणि अवकाशात कोणकोणत्या गोष्टी आहेत, अशा प्रश्नांची उत्तरे जाणून घेण्याची संधी त्यांना मिळाली. परिणामी विद्यार्थ्यांमध्ये जिज्ञासा, निरीक्षणशक्ती, प्रश्न विचारण्याची वृत्ती आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोन विकसित करण्यास मदत झाली.

महात्मा ज्योतिराव फुले यांच्या विचारांतून सामाजिक परिवर्तनाची प्रेरणा

महात्मा ज्योतिराव फुले यांच्या द्वितीय जन्मशताब्दी वर्षानिमित्त त्यांच्या जीवनकार्याची आणि सामाजिक योगदानाची माहिती विद्यार्थ्यांना दृकश्राव्य माध्यमातून देण्यात आली.

स्त्रीशिक्षणाचा प्रसार, सामाजिक समता, शिक्षणाचा अधिकार आणि शोषित-वंचित समाजाच्या उन्नतीसाठी महात्मा फुले यांनी केलेल्या कार्याची विद्यार्थ्यांना ओळख करून देण्यात आली. शिक्षण हे समाजपरिवर्तनाचे प्रभावी साधन आहे, हा त्यांच्या विचारांचा संदेश विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचविण्यात आला.

या उपक्रमातून विद्यार्थ्यांमध्ये समतेची भावना, सामाजिक न्यायाची जाणीव, अन्यायाविरुद्ध उभे राहण्याची प्रेरणा आणि समाजाप्रती बांधिलकी निर्माण करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.

स्वच्छता अभियानातून श्रमप्रतिष्ठेचे संस्कार

‘सेवा संकल्प अभियान’ अंतर्गत विद्यार्थ्यांच्या सक्रिय सहभागातून शाळा परिसर स्वच्छता आणि शालेय सफाई अभियान राबविण्यात आले. विद्यार्थ्यांनी वर्गखोल्या, शाळेचा परिसर आणि आजूबाजूचा भाग स्वच्छ केला.

स्वच्छता ही केवळ एखाद्या दिवसापुरती मर्यादित नसून ती दैनंदिन जीवनशैलीचा भाग असली पाहिजे, याचे महत्त्व विद्यार्थ्यांना पटवून देण्यात आले. वैयक्तिक स्वच्छता, शाळेची स्वच्छता, परिसराचे आरोग्य आणि पर्यावरण संवर्धन याबाबत मार्गदर्शन करण्यात आले.

प्रत्यक्ष स्वच्छता उपक्रमात सहभागी झाल्यामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये श्रमप्रतिष्ठा, स्वावलंबन, शिस्त, सहकार्य आणि सामाजिक जबाबदारीची भावना दृढ करण्यास मदत झाली.

ज्ञान, विज्ञान आणि संस्कारांचा संगम

या अभियानातून विद्यार्थ्यांना आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने ज्ञान, सूर्यमालेच्या अभ्यासातून विज्ञानाची गोडी, महात्मा फुले यांच्या विचारांतून सामाजिक परिवर्तनाची प्रेरणा आणि स्वच्छता उपक्रमातून श्रमप्रतिष्ठेचे महत्त्व अनुभवता आले.

‘ज्ञानासोबत संस्कार, तंत्रज्ञानासोबत विज्ञान आणि शिक्षणासोबत सामाजिक बांधिलकी’ या संकल्पनेतून राबविण्यात आलेले उपक्रम विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासाला पूरक ठरणारे आहेत. शाळा ही केवळ पुस्तकी ज्ञान देणारी जागा नसून विद्यार्थ्यांमध्ये विचारशक्ती, वैज्ञानिक दृष्टिकोन, सामाजिक जाणीव आणि जबाबदार नागरिकत्व घडविणारे केंद्र आहे, हा संदेश या उपक्रमांतून अधोरेखित झाला.