संजय गांधी निराधार, श्रावणबाळ योजनेतील जाचक अटी शिथिल!

वयाच्या पुराव्यासाठी आधार कार्ड ग्राह्य; संघरत्न सपकाळे यांच्या पाठपुराव्याला यश आल्याचा दावा

भुसावळ प्रतिनिधी :

संजय गांधी निराधार अनुदान योजना आणि श्रावणबाळ सेवा राज्य निवृत्ती वेतन योजनेतील लाभार्थ्यांना दिलासा देणारा निर्णय महाराष्ट्र शासनाच्या सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभागाने घेतला आहे. २७ मार्च २०२६ रोजीच्या शासन निर्णयातील कागदपत्रांसंबंधीच्या अटींमध्ये सुधारणा करून १४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी सुधारित शासन निर्णय जारी करण्यात आला आहे. या निर्णयामुळे आवश्यक कागदपत्रे उपलब्ध नसल्याने अडचणींचा सामना करणाऱ्या गरीब, अशिक्षित, वृद्ध आणि निराधार लाभार्थ्यांना दिलासा मिळण्याची अपेक्षा आहे.

महाराष्ट्र राज्य पत्रकार संघटनेचे भुसावळ तालुकाध्यक्ष संघरत्न सपकाळे यांनी या प्रश्नावर केलेल्या पाठपुराव्याला यश आल्याचा दावा करण्यात आला आहे.

वयाच्या पुराव्यासाठी आधार कार्डाचा पर्याय

२७ मार्च २०२६ रोजीच्या शासन निर्णयानुसार, लाभार्थ्यांच्या वयाच्या पुराव्यासाठी जन्माचा दाखला किंवा शाळा सोडल्याचा दाखला सादर करणे अनिवार्य करण्यात आले होते. मात्र, ग्रामीण भागातील अनेक वृद्ध व्यक्ती शिक्षणापासून वंचित राहिलेल्या असल्याने त्यांच्याकडे शाळेचा दाखला किंवा जन्मनोंदणीचे दस्तऐवज उपलब्ध नसतात. परिणामी, पात्र असूनही अनेकांना सामाजिक सुरक्षा योजनांचा लाभ मिळविताना अडचणी येत होत्या.

या पार्श्वभूमीवर सुधारित शासन निर्णयानुसार वयाच्या पुराव्यासाठी लाभार्थ्याचे आधार कार्ड ग्राह्य धरण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. तसेच उत्पन्नाच्या प्रमाणपत्राऐवजी दारिद्र्यरेषेखालील प्रमाणपत्र किंवा केंद्र पुरस्कृत योजनेशी संबंधित पॅन कार्डाचा 26AS नमुना यांपैकी एक पर्याय स्वीकारण्याची तरतूद करण्यात आल्याचे दिलेल्या माहितीत नमूद आहे.

२२ सप्टेंबरच्या निवेदनातून प्रश्नाला वाचा

लाभार्थ्यांना भेडसावणाऱ्या या अडचणी लक्षात घेऊन महाराष्ट्र राज्य पत्रकार संघटनेचे भुसावळ तालुकाध्यक्ष संघरत्न सपकाळे यांनी २२ सप्टेंबर २०२६ रोजी राज्याच्या सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभागाचे प्रधान सचिव हर्षदीप कांबळे यांना लेखी निवेदन दिले होते.

जन्माचा दाखला किंवा शाळा सोडल्याचा दाखला उपलब्ध नसल्यामुळे पात्र वृद्ध आणि निराधार व्यक्तींना योजनांच्या लाभापासून वंचित राहावे लागू नये, यासाठी पर्यायी कागदपत्रे स्वीकारण्याची मागणी त्यांनी केली होती. शासनाने संबंधित अटींमध्ये सुधारणा केल्याने या पाठपुराव्याला यश आल्याचे सपकाळे यांनी म्हटले आहे.

पात्र लाभार्थ्यांना दिलासा मिळण्याची अपेक्षा

संजय गांधी निराधार अनुदान योजना आणि श्रावणबाळ सेवा राज्य निवृत्ती वेतन योजना या आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल, निराधार आणि वृद्ध व्यक्तींना सामाजिक सुरक्षा देणाऱ्या महत्त्वाच्या योजना आहेत. कागदपत्रांच्या अभावामुळे पात्र लाभार्थ्यांना अडचणींचा सामना करावा लागू नये, यासाठी पर्यायी पुराव्यांची तरतूद महत्त्वाची मानली जात आहे.

सुधारित निर्णयामुळे ग्रामीण भागातील अशिक्षित वृद्ध, निराधार व्यक्ती आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल लाभार्थ्यांना अर्ज प्रक्रिया सुलभ होण्यास मदत होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे. पात्र व्यक्तींना योजनांचा लाभ मिळवून देण्यासाठी संबंधित प्रशासनाने सुधारित नियमांची प्रभावी अंमलबजावणी करावी, अशी मागणीही यानिमित्ताने पुढे येत आहे.